Van veld tot ziekenhuis: schimmelresistentie groeit

Ziekenhuizen signaleren een zorgwekkende ontwikkeling: schimmelinfecties zijn steeds moeilijker te behandelen door toenemende resistentie tegen bestaande medicijnen. Een recent artikel in het Nederlandse NRC onderstreept deze trend, die ook internationaal steeds vaker wordt gesignaleerd.

Van landbouw naar gezondheidszorg

Internationaal onderzoek laat zien dat deze zorg breder speelt. Met name het gebruik van azolen – een groep schimmelbestrijders die zowel in de landbouw als in de medische wereld wordt toegepast – staat hierbij centraal. Resistente varianten van Aspergillus fumigatus, een veelvoorkomende schimmel, worden inmiddels niet alleen aangetroffen bij patiënten, maar ook in de leefomgeving, zoals in bodem en plantaardig restmateriaal.

Resistentie buiten het ziekenhuis

Opvallend is dat deze resistentie ook voorkomt bij patiënten die nooit eerder met antifungale medicatie zijn behandeld. Dat wijst erop dat de oorsprong van deze resistentie zich (deels) buiten het ziekenhuis bevindt. Europese en internationale studies spreken daarom van een ‘One Health’-vraagstuk, waarin landbouw, milieu en gezondheidszorg nauw met elkaar verbonden zijn.

Impact op kwetsbare patiënten

Voor kwetsbare patiënten, zoals mensen met een verminderde weerstand, kan dit ernstige gevolgen hebben. Infecties met Aspergillus fumigatus kunnen leiden tot invasieve longinfecties, waarbij de behandelmogelijkheden beperkt zijn en de sterfte aanzienlijk kan oplopen. Juist omdat het aantal effectieve medicijnen beperkt is, heeft resistentie hier direct impact op de behandelbaarheid.

Nog geen eenduidig beeld

Tegelijkertijd is de wetenschap nog niet volledig eenduidig over de exacte bijdrage van landbouwgebruik aan resistentie in ziekenhuizen. Regionale verschillen zijn groot en ook andere factoren spelen een rol. Wat wel duidelijk is: het gebruik van vergelijkbare werkzame stoffen in verschillende sectoren creëert een gedeelde resistentiedruk.

Breder kijken naar duurzaamheid

Voor de voedselketen betekent dit dat duurzaamheid steeds breder wordt bekeken. Naast milieu-impact en opbrengst komt ook de relatie met volksgezondheid en de lange termijn weerbaarheid van teeltsystemen nadrukkelijker in beeld.

Deze ontwikkeling onderstreept het belang van teeltsystemen die minder afhankelijk zijn van synthetische schimmelbestrijders en bijdragen aan een robuuster ecosysteem. Daarmee raakt duurzaamheid niet alleen aan milieu, maar ook aan de bredere weerbaarheid van onze voedselketen en volksgezondheid.

Bronnen: EFSA (2025); Frontiers - Berger et al. (2017); Oxford Acadamic - Fengler et al. (2026); Science Direct - Verweij et al. (2020); MDPI Journal of Fungi - Zubovskaia (2025); RIVM (2018); NRC Handelsblad (2026).